Հազար ու մի ավանդություն՝ ամեն օր

Մտորումներ Հովհ. Թումանյանի «Մի ավանդություն» հոդվածը կարդալուց հետո:


«Ես սովորական հովիվ էի՝ Գայա ցեղից: Ես ոչինչ չգիտեմ իմ ցեղի մասին, բայց գիտեմ, որ այն շատ հին է՝ մարդկանց ամենահին ընտանիքներից մեկը: Երբ ես եկա Մեծ քաղաք և սկսեցի սովորել գրել գրագիր Սակիի մոտ, ես մտածեցի՝ ի՜նչ վատ է, որ իմ նախնիները գրել չգիտեին: Նրանք կգրեին իմ ցեղի պատմությունը, և ես կիմանայի՝ ով եմ ես: …

…Տարիներ հետո Սակին վերադարձավ անապատից: Նա միացել էր բեդվինների մի խմբի և ուզում էր, որ ես էլ միանամ նրան: Նա ուզում էր, որ ես տեսնեմ անծայր անապատն ու հեռավոր երկրները, ասում էր, որ աշխարհը լի է հրաշքներով, և ես պետք է տեսնեմ այդ ամենը: Բայց ես մնում եմ Մեծ քաղաքում: Իմ տեղն այստեղ է, որովհետև այժմ ես ունեմ իմ առաքելությունը. ես գրում եմ Մեծ քաղաքի պատմությունը, որ դարեր հետո մեր ժառանգները իմանան՝ ով էինք մենքև ովքեր են իրենք»:

“Rise of Men” ֆիլմից:

Մենք երևի չենք էլ գիտակցում, որքան շատ ենք ուզում հետք թողնել պատմության մատյանում: «Դիսնեյի» հայտնի մուլտֆիլմում նախամարդիկ, որ ապրում էին քարանձավում, չափահաս դառնալիս իրենց ձեռքը թաթախում էին ներկի մեջ և ձեռքի հետքը թողնում ժայռաբեկորի վրա: Այդպես մի ժայռին հավաքվել էին մարդկային մի փոքր ընտանիքի բոլոր անդամները:

Անցել են դարեր, և մենք այլևս քարանձավներում չենք ապրում: Բայց ձեռքը ներկի մեջ թաթախելու և աշխարհում ինչ-որ տեղ սեփական հետքը թողնելու ցանկությունը դեռ ապրում է մեզ հետ՝ մեր մեջ:

Ժամանակին տարօրինակ մի հոբբի ունեի՝ մարդկանց հարցնում էի «Ո՞րն է կյանքի իմաստը»: Փող, սեր, կոկա-կոլա պատասխանների շարքում ամենաառաջիններից էր հետևյալը. «Սեփական հետքը թողնել մարդկության պատմության մեջ»:

Այն, որ փոքր ժամանակ դուք նստարանին կամ սեղանին փորագրում էիք ձեր անունը, այն, որ այգում չի մնացել գոնե մի ծառ, որի կեղևը նախշազարդած չի A+L=<3 կամ նմանատիպ մի արտահայտությամբ, այն, որ ֆեյսբուք-ադնակլասնիկյան պատերին դուք ընկնում եք անիմաստ ու անկապ ստատուսների հետևից՝ նույնքան անիմաստ և ավելի անկապ քոմենթ գրելու համար, այդ ամենը մարդկային այն դարավոր հիվանդության պատճառով է, որ կոչվում է մոռացության վախ:

Փարավոնները ծննդյան օրվանից նախագծում էին իրենց դամբարանները, որովհետև լավ գիտեին, որտեղ է իրական անմահությունը՝ սերունդների հիշողության մեջ: Իշխանները վճարում էին գրագիրներին, որ իրենց մասին մի լայնածավալ, շատ դեպքերում՝ գրեթե ամբողջությամբ հորինված, մի աշխատություն գրեն, որ մե՛նք իմանանք, ովքեր էին նրանք: Ես գողանում եմ տատիկիս հին նամակներն ու ագահորեն կարդում դրանք, որ իմանամ այն, ինչ նա գուցե երբեք չպատմի ինձ իր մասին:

Իսկ մե՞նք: Մենք էլ փրկություն ունենք: Թողած դաս ու աշխատանք, մենք ծնկի ենք գալիս համակարգչի առաջ և բլոգ ենք բացում մեզ համար: Ձեզ թվում է առաջին բլոգգերները ովքե՞ր էին: Մի՞թե այն նույն գրողները չէին, ովքեր կյանքի վերջում որոշում էին ինքնակենսագրություն կամ մեմուարներ գրել: Ինչ՞վ ենք մենք տարբերվում նրանցից: Թերևս մի բանով. մենք այդ անում են մեր հոսող, վազող, զբաղված կյանքի ընթացքում:

Բլոգերն իրենք են ճչում այդ մասին: «Ես այստեղ եմ», «Անկեղծ ասած», «Իմ աշխարհը» և նույնիսկ «Շարքային բլոգ»: Այս բոլոր վերնագրերը մի բան են ասում՝ ես այստեղ եմ, տե՛ս ինձ: Ես կամ, չեմ կորել, ես շնչում եմ, զգում եմ, մտածում, ապրում: Ես թեյ եմ խմում և գրում եմ այն մասին, թե ինչպես եմ թեյ խմում: Ես գիրք եմ կարդում և գրում եմ, որ կարդացել եմ այն: Փողոցում ես մի բան տեսա, հուզվեցի, սրտիս մոտ ընդունեցի կամ զզվեցի տեսածիցս ու գրում եմ այդ մասին:

Մի լավ փորփրեք ձեր ժամանակակիցների բլոգերում: Դուք այնտեղ ներկա օրերի ողջ պատմությունը կտեսնեք: «Ցեղասպանության հուշարձանի մոտ էլի աղբ էին թափել», «”Մառշռուտկա” ասվածը արդեն մղձավանջ է շատերի համար», «Էս խառը ֆենը ո՞վ մոդա քցեց», «Մեր կողքին ապրող հաշմանդամները մեզանից ոչ մի բանով պակաս չեն», «Սիրում եմ ընտրությունները, դրանց ժամանակ մեզ այնքան բան են խոստանում» – քաղաքականությունից մինչև նորաձևություն, ամեն ինչ կա մեր բլոգերում:

Մի հոդվածում կատակով գրել էի.

<<Քոմենթների մասին օրենքով>> կարդալու պահից հաստատվում է, որ սեփական հեղինակավոր կարծիքը պետք թողնել ոչ թե սեղանին (պատին, ծառին կամ օդում), այլ` համացանցում, օրենքով սահմանված համապատասխան կայքում, համապատասխան գրառման տակ, օրենքով սահմանված տեղում` քոմենթներում:

Ես սեղաններ փչացնելու մոլուցք երբեք էլ չեմ ունեցել, այդպես են ինձ դաստիարակել: Բայց սեփական հետքը թողնելու իմ մոլուցքը արտահայտվեց շատ ավելի ուշ, քան սեղանին իր անունը փորագրող առաջինդասարանցու մոտ, և շատ ավելի ուժեղ կերպով՝ բլոգամանիա ասվածը հենց իմ մասին է: Դա ես եմ, իսկ մյուսը գուցե ձեռքն է թաթախում ներկի մեջ ու իր հետքն է թողնում մոտակա բարձրահարկի պատին՝ նորից ու նորից, մինչև քաղաքային իշխանությունը չհայտարարի, որ դա ոչ թե խուլիգանություն է, այլ պարզապես քաղաքում «նոր Բենքսի» է հայտնվել:

Բամբասանքն էլ է այդ մոլուցքի պատճառով ծնվել: Սկզբում մենք ամենայն մանրամասներով պատմում ենք ինքներս մեր մասին, առանց հետաքրքրվելու՝ արդյո՞ք մեր զրուցակցին հետաքրքիրք է այդ ամենը լսել, հետո անցնում հարևանին, հարևանի կնկան, բաջանաղին և բաջանաղի հորեղբոր քրոջ հարևանի թոռան ընկերուհուն: Մեր «բանահյուսությամբ» մենք անմահացնում ենք և՛ հարևանի բաջանաղին, և՛ մեզ: Ու երբ ասում ենք. «Ամա՜ն, սաղ քաղաքը ինձնից ա խոսում», հոգու խորքում շատ ուրախ ենք, որ արդեն քաղաքային-թաղային «էպոսի» հերոս ենք դարձել:

Ինչո՞ւ եմ այս ամենը գրում: Ինքս էլ չգիտեմ: Պարզապես նշված հոդվածում այնքան կարոտ տեսա: Միանգամից հիշեցի և Սակիին, որ անապատ էր փախել Մեծ քաղաքին, և այն հազարավոր մարդկանց, ովքեր պատասխանում էին իմ անիմաստ հարցերին, և ինքս ինձ, որ երբեք սեղան չեմ փչացրել, բայց անձնական վեց բլոգի ձեռքը «կրակն եմ ընկել»: Եվ ամեն անգամ ամեն ինչ զրոից սկսելիս ես հմայքի խոսքերի պես կրկնում եմ՝ «Արիմոտոկա», «Արիմոտոկա», իսկ իրականում ասում եմ՝ ես այստեղ եմ, ես այստեղ եմ: Չէ՜, մենք ծնված օրվանից հիվանդ ենք լույս աշխարհ գալիս՝ կարոտով և մոռացության վախով հիվանդ: Եվ նույնիսկ եթե դուք պնդում եք, որ «երկնքից աստղեր բռնելու» համար չեք ապրում, իմացեք, դուք էլ եք հիվանդ և չունեք բուժում, որովհետև կյանքից չեն բուժվում:

P.S. Երգն էլ ասածներիս ապացույցն է:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s